Ekonomiye güven, kriz öncesine döndü
İTO’nun test sürecinin ardından ilk kez açıkladığı endekslere göre, iş dünyasının ‘güveni’ 90.19, ‘eğilimi’ 96.48 oldu. İyimserlikten bahsedilebilmesi için endeksin 100’ü aşması gerektiğini söyleyen İTO Başkanı Dr. Murat Yalçıntaş, “Bu veriler krizden çıkış sinyali veriyor” dedi. Piyasa Güven Endeksi, krizin başladığı Ekim 2008’de, 69.56 ile dip yapmıştı.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından ilk kez açıklanan Piyasa Güven ve Eğilim Endeksleri’ne göre, iş dünyasının krizde dip yapan güveni ve gelecek umudu yeni yılla birlikte artışa geçti. İTO’nun İstanbul Ticaret Üniversitesi işbirliğiyle gerçekleştirdiği ve mevcut durum tespiti olarak gösterilen İstanbul Piyasa Güven Endeksi 90.19 olurken, yine ilk kez açıklanan gelecek beklentisini temsil eden İstanbul Piyasa Eğilim Endeksi ise 96.48 şeklinde gerçekleşti. Endekslerin 100’den büyük olması iyimserliği, 100’den küçük olması ise kötümserliği gösteriyor. 2006 Ekim’de elde edilen ilk ‘piyasa güven endeksi’ verisi 100.44 ile iyimserlik düzeyinde yer alırken, bu oran küresel krizin etkilerini en yoğun olarak gösterdiği 2008 yılının ekim ayında en düşük değerine inerek 69.56 oldu. Piyasa eğilim ve beklenti endeksi değeri de 2008 yılı Ekim ayında 70.89 ile en dip noktaya indi.
MB, TÜİK VE CNBC-e
Merkez Bankası, TÜİK ve CNBC-e kanalının da benzer endeksler yayınladıklarını hatırlatan Dr. Yalçıntaş, İTO endekslerinin farkını, sadece İstanbul’u kapsaması ve sektörler bazında incelemelere yer vermesi olarak açıkladı.
Endekse temel oluşturan ankete firmaların Oda’daki meslek grupları ve sermaye sınıflaması tabi tutularak, tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçildiğini kaydeden Dr. Yalçıntaş, 1.000 firmaya uygulanan anketin söz konusu firmaların ortakları veya üst yöneticileriyle yüz yüze görüşülerek yapıldığını anlattı.
Başkan Dr. Yalçıntaş, endekse ilişkin test çalışmalarının 2006 yılı Ekim ayında başladığını ve üçer aylık periyotlarla sürdürüldüğünü ifade etti.
MAYISTA 100’ÜN ÜZERİNE ÇIKAR
Konuşmasının ardından soruları yanıtlayan Dr. Yalçıntaş, 2006 yılı Ekim ayı sonrasında endekste aşağı doğru bir trendin başladığını ve dip noktasına 2008 yılı Ekim ayında ulaştığını belirtti. Endeksin Ekim 2006’daki değere çok yaklaştığını, ancak henüz 100’ün üzerine çıkmadığını vurgulayan Dr. Yalçıntaş, “Bu da, iş dünyasının temkinli bir iyimserlik içinde olduğunu gösteriyor. Eğer biz ekonomi konuşmaya, ekonomik paketlerini arka arkaya çıkarmaya devam edebilirsek, mayıs ayında endeksin 100’ün üzerine çıkacağına ve önümüzdeki aylarda da 200’e doğru yükselerek Türkiye’nin gelişimini hızlı bir şekilde devam ettireceğine inanıyorum” şeklinde konuştu. DİLŞAH KEFLİOĞLU
* * *
Kriz değil ‘küçülme’ yaşadık
Türkiye’nin kriz değil ‘küçülme’ yaşadığını savunan Dr. Murat Yalçıntaş, şunları söyledi: “Bunları karıştırmamak lazım, reçeteleri çok farklı. Bizde iflas eden banka ya da finans kuruluşu olmadı. Bu kriz değil; kriz bizim 2001’de yaşadığımızdı. Biz bu sefer yüzde 6 ile çok ciddi bir küçülme yaşadık. Krizdeki ülkeler yüzde 2-3 küçülürken biz kriz yaşamamamıza rağmen yüzde 6 küçüldük. Bunun temeli, 2007’deki siyasi istikrarsızlık. Çünkü biz siyasete o kadar dalmıştık ki, gelen tehlikeyi fark edemedik, ekonomik tedbirleri alamadık. Dünyada oluşan talep daralması bize doğrudan ekonominin küçülmesi olarak yansıdı. Tedbir alma fırsatımız olmadı. Kriz yaşamadık diyorum ama her şey güllük gülistanlık değil. Özel sektördeki birçok firma küçülme yüzünden kapandı. Ama açıklanan tedbir paketlerinin büyük faydası oldu, piyasalar nefes aldı.”
* * *
Piyasa Güven Endeksi: 90.19
* İstanbul piyasa güven endeksi 2010 yılı Ocak ayında 90.19 oldu.
* 2006 yılının Ekim ayında 100.44 olan endeks, 2008 yılı Ekim ayında en düşük değerine inerek 69.56 olarak gerçekleşmişti.
* Ankete katılan şirketlerin, “6 ay öncesine göre bugün ülkenin genel ekonomik durumu” sorusuna verdikleri yanıtın endekse yansıması 76.91 olarak gerçekleşti.
* Aynı veri 2006 yılı Ekim ayında 90.35; 2008 yılı Ekim ayında ise 51.02 olarak gerçekleşmişti.
* “Gelecek 6 aylık dönemde ülkenin genel ekonomik durumu” ise 2006 yılı Ekim ayında 98.59 seviyesinde bulunurken, 2008 ekim ayında 54.97’ye geriledi. Geçen ay ise 86.22’ye yükseldi.
* * *
Piyasa Eğilim Endeksi: 96.48
* 2010 yılı Ocak ayında 96.48 olan piyasa eğilim ve beklenti endeksi değeri 2006 Ekim ayında 101.17 seviyesindeyken, 2008 yılı Ekim ayında 70.89 ile en dip noktaya inmişti.
* Ankette yer alan şirketlerin, “gelecek 6 ayda sektörün talep ve iş yapma durumu”na ilişkin beklentileri endekse 88.56 olarak yansıdı.
* Aynı değer 2006 Ekim ayında 107.01 iken, 2008 Ekim ayında 58.07’ye kadar gerilemişti.
* “Gelecek 6 aylık dönemde ülkenin genel ekonomik durumu” konusunda ise geçen ay 86.22 olarak gerçekleşen değer, 2006 ekim ayında 98.56; 2008 ekim de 54.97 olmuştu.
* * *
6 sektör ağırlıklı
Çalışmada ağırlıklı 6 sektör bulunuyor: Gıda, tekstil, taşıt araçları ve yan sanayi, inşaat, turizm, metal eşya-makine-elektrik. Güven endeksi, sektör ve genel ekonomiyle ilgili geçmiş ve yakın geleceği kapsıyor. Eğilim ve beklenti endeksi ise sektör ve genel ekonomiyle ilgili sadece daha uzak geleceğe odaklanıyor.
