Gazete-Detay

Türkiye’nin orkinos kotası 419 tona indi

orkinos.jpg

Atlantik Ton Balıklarını Koruma Komisyonu, ‘tehlikede olan’ türler kategorisinde yer alan Akdeniz orkinosunun avlanma kotalarını bu yıldan itibaren kademeli olarak düşürüyor. Türkiye’nin 683 ton olan 2009 kotası bu yıl 419 ton olacak. Orkinosun yumurtadan üretimi konusunda da Japonya, Avustralya ve Hırvatistan’da çalışmalar sürüyor.

Ton balığı olarak da bilinen orkinos, yüksek ticari değeri ile Türkiye için önemli bir su ürünü ve gelir kaynağı… Orkinos, hem ihracat değeri hem de ‘tehlikede olan’ türler kategorisinde yer alması bakımından uluslararası alanda dikkat çekiyor.
Türkiye’nin 2003’ten beri üye olduğu Uluslararası Atlantik Ton Balıklarını Koruma Komisyonu (ICCAT) 1969’ta kurularak, Atlantik’teki ton balığı ve diğer balık çeşitleri hakkında çalışmalar yürütüyor. Türkiye’de orkinos avcılığı, her yıl ICCAT tarafından ülkelere göre belirlenen kotaya bağlı olarak av mevsiminde Akdeniz’de yapılıyor.
EN FAZLA AB AVLIYOR
2009’da ICCAT tarafından toplam avcılık kotası 22 bin ton olarak belirlendi. Bu miktarın 12 bin 406 tonu sadece Avrupa Birliği ülkeleri tarafından yakalanırken, bu rakam ile AB ülkeleri en fazla orkinosun yakalandığı bölge konumunda.
Yakalanan bu orkinoslar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nca izin verilen Antalya ve İzmir açıklarında bulunan besicilik çiftliklerine naklediliyor. Çiftliklerde 6 ay-1 yıl arası besi dönemi sonrasında istenen boy ve yağ oranına ulaştıklarında hasat edilen orkinosların yüzde 99’u Japonya’ya ihraç ediliyor.
KRİZİN OLUMSUZ ETKİSİ
Türkiye 2008’in ilk 10 ayında Japonya’ya 74 milyon 151 bin dolarlık orkinos ihracatı gerçekleştirdi.
Yaşanan küresel ekonomik krizin de etkisiyle bu yılın aynı döneminde ihracat rakamı 43 milyon 200 bin dolara geriledi. İhracat düşüşü, tonajda da yaşanıyor. 3 milyon 548 bin ton olan 2008’in ilk 10 ayındaki ihracat, bu yılın aynı döneminde 2 milyon 610 bin tona geriledi.
Türkiye aynı zamanda orkinos ithal da ediyor. Türkiye’nin en fazla orkinos ithal ettiği ülkeler; Arnavutluk, Tunus, Hırvatistan, İtalya, Fas, Libya, Cezayir, Malta, Fransa, Kore ve İspanya. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’de çok fazla sayıda orkinos tüketilmiyor. Dolayısıyla orkinosun yurtiçi pazar payı tam olarak bilinmiyor. Orkinos balığının en fazla tüketildiği ülke Japonya. FEDAİ YILDIRIM

* * *

Destek bekleniyor

Yıllık 600 bin ton balık avcılığı ve yetiştiriciliği yapılan Türkiye’de 520 bin ton balık avlanırken, 80 bin ton balık yetiştirilmek üzere kafeslere alınıyor. Kafeslere serpilen 80 bin ton balığın 3 bin 500 tonunu orkinos oluşturuyor. Türkiye gibi sahil şeridi çok geniş olan bir ülke için bu rakam oldukça düşük görülüyor. Yüzölçümü ve nüfus olarak Türkiye’den oldukça küçük olan Yunanistan’ın yıllık balık yetiştiriciliği 94 bin ton iken, bu oran Norveç’te 514 bin ton. İhracatta önemli bir konumda bulunan Çin’de ise yıllık balık avcılığı ve yetiştiriciliği 10 milyon tonu aşıyor. Avrupa ülkelerinde orkinos ve diğer balıkların yetiştiriciliğinde oranlar Türkiye’den çok yüksek. Ancak sektöre gereken ilgi ve desteğin sağlandığında rakamların ciddi ölçüde artacağı ve pazarda söz sahibi olunacağı belirtiliyor.

* * *

Türkiye’den temsilci

Atlantik Ton Balıklarını Koruma Komisyonu’nda (ICCAT) Türkiye’yi temsil eden heyete Dışişleri Bakanlığı’ndan da bir temsilci bulunması konusunda girişimler devam ediyor.

* * *

ICAAT’ın Atlantik ve Akdeniz için belirlediği av kotaları

Ülke                       2009             2010

Cezayir             1.117         685,69
Çin                   61             37
Hırvatistan         641           393
AB                    12.406       7.613
İzlanda             49             30
Japonya            1.871        1.148
Kore                 132           81
Libya                946           580
Suriye               50             30
Fas                   2.088        1.281
Norveç              49             30
Tunus              1.735         1.065
Türkiye            683            419
Tayvan             66              40
Toplam            22.000         13.500

* * *

ICAAT üyelerinde çiftlik sayısı

Ülke             Adet                Kapasite

Hırvatistan 8                 7.880
G. Kıbrıs    3                3.000
İspanya    14               11.852
Yunanistan 2               2.100
İtalya       15              12.100
Malta       8                11.150
Portekiz   1                 500
Libya       1                 1.000
Fas         1                 1.000
Tunus     4                 2.400
Türkiye   13                9.460
Toplam   70                62.442